ZURNACILIK

Türk folkloru içinde, halk müziği ve oyunlarının ayrılmaz bir parçası olan halk çalgılarımızın ayrı bir yeri vardır. Türk halk çalgısı deyince; fabrika imalı olmayan, halkın kendi mevcut imkanları içinde ve basit araçlarla elde yaptıkları akustik kanunlara uymayan, standart ölçü ve kalıpları olmayan, etnoğrafik özelliği olan çalgılar akla gelmektedir. Üflemeli halk çalgılarımızın başında gelen zurna kalın zardali ağacından yapılır ve davulun yanında çalınan üflemeli bir çalgı aletidir. Zurnanın tarihi Orta Asya’ya dayanmaktadır. Çok eski zamanlardan beri çalgı aleti olarak bilinip yapılmaktadır. Zurna üç kısımdan oluşur, a) Baş kısım(mezik) şimşir ağacından yapılır. b) Ağız kısmı(alt çanak) geniştir. c) Orta kısım ise dardır. Zurnanın 15 deliği vardır. 8 tanesi büyük(nota deliği), 7 tanesi (cin deliği) küçüktür. Zurna yapıldıktan sonra şimşir ağacından yapılan mezik kısmının ucuna metem denilen uc, zurna çalan kimseler tarafından kamıştan yapılır.

   Gaziantep’te zurna sipariş üzerine yapılmaktadır. Bir usta günde ancak 1-2 tane imal edebilmektedir. Zurnanın delikleri matkapla delindikten sonra ısıtılmış demir ile dağlanır. Böylece ses daha düzgün çıkar. Zurnanın boyu uzadıkça sesi kalınlaşır. Boyu kısaldıkça sesi inceleşir. Gaziantep’te üç çeşit zurna imal edilmektedir. 1- Tüm kaba zurna 32.5 cm. uzunluğundadır. 2- Orta kaba zurna 31 cm. uzunluğundadır. 3- Cura zurna 30 cm. uzunluğundadır. Zurnanın standart boyu orta kaba olarak bilinen 31 cm uzunluğunda olanıdır. Kuru zerdali ağacından yapılan zurnalar daha iyi ses çıkartır; eğer yaş ağaçtan yapılırsa çıkan ses kulağı tırmalar. Zurnanın delikleri de belli bir ölçüye göre yapılmaktadır. Zurna yapan kimselere “harat” ismi verilmektedir.

  Bu işle uğraşmakta olan kişiler gittikçe azalmakta ve günümüzde çıraklıktan yetişme 35 yıldır bu işi yapan Mehmet Ali ÜSTÜNTÜRK ve onun yetiştirdiği kalfalar tarafından yapılmaktadır. Yurdun her yöresinde bir açık hava çalgısı olarak yaygın olan zurna özel bir soluk alma tekniğiyle çalışır. Sesi çok kuvvetli çıkar ve çok uzaklardan duyulur. Yalnız erkekler tarafından çalılan zurna dertli çalındığında insanı hüzünlendirir hareketli çalındığında ise insanı neşelendirir. Sesi çok yüksek çıktığından kulak dibinde çalınırsa kulağı rahatsız eder. Zurna ile her çeşit müzik havaları çalınabilir. Bir zurna işi bittikten sonra duvarda asılı olarak durulursa ömrü 15 ile 20 arasındadır.